“Sokrates Jenerik Yönetimi Keşfediyor”

 Jay M. Shafritz, J. Steven OTT, Jong Suk JANG (Editors), In Classics of Organization Theory, 6. Edition, Belmonth CA: Thompson Wadsworth, 2005, pp.35-37. Ksenofon (Xenophon) 

Yönetimin özelliklerinden biri de evrensel oluşudur. Yönetim en küçük birim olan aileden en büyük birim olan devlette ve bunların arasında yer alan kamu/özel kurumlarda yatay ve dikey boyutlarda yer alır. Aşağıdaki örnek; bu konuda bilgi paylaşımı amacını taşımaktadır.

Sokrates bir gün sulh hakimi seçimi toplantısından gelen Nichomachides’e sordu: “kimler seçildi?”  Nicomachides “her zamanki gibi Atinalılar değil mi, Sokrates” diye cevap verdi. “Hem yüzbaşı hem de kaptan olarak görev yapan, düşmandan çok sayıda yara alan (elbisesini sıyırır ve yaralarını gösterir), sadece listede adı kullanılmak için yer alan beni seçmediler. Fakat ağır silahlar kullanan bir piyade olarak hiç görev almamış, süvari olarak hiç göze çarpan bir şey yapmayan, ve aslında hiçbir şey yapmayan, fakat sadece nasıl para kazanılacağını bilen Antisthenes’i seçtiler.”

Sokrates “bunu öğrenmek hoş değil, çünkü artık birlikler için gerekli olan şeyleri o alacak” dedi.

Nicomachides “fakat tüccarlar para toplamakta yeteneklidirler. Bu bir orduyu iyi yönetmek anlamına gelmez.” diye cevap verdi.

Sokrates “Bununla birlikte Antisthenes bir generalde gerekli olan gayret duygusuna sahip. Koro yöneticisi olduğu zaman tüm korolarda bir üstünlük sağladığını biliyor muydun?” diye devam etti.

Nicomachides “Jüpiter aşkına. Bir orduyu ve bir koroyu yönetmek arasında ortak hiçbir yön yoktur.” diye hızla cevap verdi.

Sokrates “Antisthenes ne müzikte, ne de koro eğitimde yetenekli olmamasına rağmen bu bölümlerde en yetenekli kişileri bulmakta becerikliydi.” dedi.

Nicomachides “O halde, kendisi için birlikleri hazırlayacak ve kendisi için savaşacak kişileri de aynı şekilde bulacak.” diye haykırdı.

Sokrates “Eğer koro yönetiminde yaptığı gibi, askeri konularda da en yetenekli kişileri bulursa bu konuda da bir üstünlük kazanabilir. Muhtemeldir ki sadece kendi ekibi yararına olan bir koro başarısı için olduğundan daha çok, tüm devlet yararına olan bir savaş başarısı için para harcamaya daha istekli olacaktır.” diye hemen cevap verdi.

Nicomachides “O halde Sokrates, sence, hem bir koroyu, hem de bir orduyu aynı şekilde iyi yönetmek aynı kişinin muktedir olabileceği bir şey midir?” dedi.

Sokrates “Bir kişi ister bir koro, ister bir aile, ister bir şehir veya orduyu yönetsin, eğer neye ihtiyacı olduğunu biliyorsa, ve bu ihtiyaçları sağlamaya muktedirse, başarılı olur diyorum.” dedi.

Nicomachides “Jüpiter aşkına Sokrates, senden asla iyi aile yönetenlerin, iyi ordu yöneticileri de olacaklarını duymayı beklemezdim.” diye haykırdı.

Sokrates “O halde gel, her ikisinin de görevlerinin ne olduğunu anlayalım. Böylece aynı özelliklere mi sahip olduklarını, yoksa farklı özelliklere mi sahip olduklarını görelim.” diye devam etti. 

“Elbette.”

Sokrates “Her ikisinin de görevi, kendi yönetimi altındaki kişileri itaatkar ve uysal kılmak değil midir?” diye devam etti.

“Kesinlikle.”

“Her ikisinin de görevi uygun kişilere çeşitli işler vermek değil midir?”

“Hiç kuşkusuz.”

“Sanırım her ikisi de yanlışı cezalandırmak ve doğruyu ödüllendirmekle yükümlü.”

“Şüphesiz öyle.”

“Sorumluğu altındaki kişilere iyi davranmak her ikisi için de saygıdeğer bir davranış değil midir?”

“Hiç kuşkusuz öyle.”

“Her ikisinin de kendisine müttefikler ve yardımcılar bulması kendi yararlarına değil midir?”

“Kesinlikle kendi yararlarınadır.”

“Her ikisi içinde kaynaklarını dikkatlice kullanmak uygun bir davranış değil midir?”

“Şüphesiz uygun bir davranış.”

“İkisinin de görevlerinde çok çalışkan ve yardımsever olmaları doğru bir davranış değil midir?”

“Kesinlikle doğrudur.”

Nicomachides “Tüm bu özellikler ikisi için de ortak. Fakat savaşmak ikisi için de ortak bir özellik değil.” dedi.

“Fakat kuşkusuz ikisinin de düşmanları var.” diye cevap verdi Sokrates.

“Muhtemelen öyledir.” diye yanıtladı diğeri.

“Bu düşmanlar üzerinde üstünlük sağlamak ikisi içinde yararlı değil mi?”

“Elbette; fakat bu noktada bir şey sormak istiyorum. Bir evi idare etme becerisi, savaşmak gerektiği zaman nasıl bir avantaj sağlayacak?”

Sokrates “Şüphesiz çok önemli bir avantaj sağlayacak.” dedi. “Hiçbir şeyin düşmanını yenmek kadar avantajlı veya karlı olmadığını, hiçbir şeyin yenilmek kadar dezavantajlı ve zararlı olmadığını bilen iyi bir ev yöneticisi büyük bir hevesle zafere giden yolları araştıracak, yenilgiye yol açacak şeyleri gözleyecek ve önlem alacak, eğer gücünü fethetmeye yeterli görürse teşebbüs etmekten kaçınmayacak, yeterli hazırlığı olmadığını görürse teşebbüs etmekten kaçınacaktır. Bu yüzden Nicomachides, bir evi yönetme becerisi olan kişileri küçümseme. Özel işlerin yürütülmesi kamu ile ilgili işlerden sadece büyüklük olarak farklıdır.” diye ekledi. “Fakat bu işler diğer yönlerden aynıdır. Hiçbiri insan olmadan yönetilemez. Özel işler bir insan türü, kamu işleri diğer bir insan türü tarafından yönetilmez. Kamu işlerini yürütenlerin kullandığı insanların doğası, ev işlerini yürütenlerin kullandığından farklı değildir. Ve bu insanları nasıl yöneteceğini bilen kişiler hem özel işleri hem de kamu işlerini adil ve dengeli bir şekilde yürütebilirler. Fakat bunu beceremeyenler ikisinin de yönetiminde başarısız olacaklardır.” 

* Bu çalışma, Xenophon, “Socrates Discovers Generic Management”, Jay M. Shafritz, J. Steven OTT, Jong Suk JANG (Editors), In Classics of Organization Theory, 6. Edition, Belmonth CA: Thompson Wadsworth, 2005, pp.35-37, adlı eserden, Prof.Dr. Canan ÇETİN tarafından derlenerek kaleme alınmıştır.